• Vandaag besteld is morgen in huis!
  • Gratis verzenden!
Home » Semper augustus / Tulpenmanie

Tulpenbol duurder dan grachtenhuis

De tulpenmanie, waarmee de Belgische hoogleraar Van den Spiegel gisteren in Trouw de gekte rond de beursgang van World Online vergeleek, is voor economisch historici het begin van de goederenspeculatie.

redactie economie17 maart 2000, 0:00

 

Deze allereerste economische zeepbel speelde in de jaren 1634-1637 en ging over een tot dan toe nog weinig bekende bloem, de tulp. Afkomstig uit het Midden- en Verre Oosten konden Europese gezanten voor het eerst in de tweede helft van de zestiende eeuw in Turkije een blik werpen op deze bolvormige schoonheid. In dat land bleek dat iedereen die wat voorstelde tulpen in zijn bezit had. Geen mode, maar noodzaak, want met een bedje tulpen in je tuin kon je laten zien hoe rijk je was.

De Turken waardeerden de bloem vooral vanwege zijn grote verscheidenheid aan kleuren. Die devotie werkte kennelijk aanstekelijk, want reizigers namen de bollen mee voor de grote tuinen in Europa, die eigendom waren van de Fransen en Habsburgers. Vanuit deze tuinen begonnen bloem en bol hun triomftocht door Europa.

Een nieuw statussymbool die langzamerhand een obsessie werd, want de bloem was schaars en de vraag flink groeiende. Het kleine aanbod werd nog eens versterkt door de lange tijd - zeven jaar - die nodig is voordat uit een zaadje een volwassen tulp kan groeien. Wat volgens de historie de hysterie nog eens verergerde was het breken van de tulpenkleuren. Witte strepen dooraderden de oorspronkelijk kleur. Een raadsel voor die dagen, hetgeen de mystiek rondom de tulp nog eens extra verhoogde en daarmee tevens haar waarde.

De handel in tulpen ging naar een kookpunt. Er was in het rijke Holland van de Gouden eeuw genoeg geld voorhanden en daarmee de bereidheid om in tulpen veel geld te steken. Vooral omdat een bol in honderd jaar wel een miljoen nazaten kon opleveren. Een enorm winstpotentieel dus. Bollenkweken werd zo aantrekkelijk dat gezinnen hun hele hebben en houden verkochten voor een bol. Ze werden geruild voor paarden, voor wagens. Het verhaal gaat van een zelfmoord toen een kweker ontdekte dat zijn koe zich tegoed had gedaan aan zijn voorraad tulpenbollen.

De bloem zelf raakte steeds meer op de achtergrond, de handel speelde zich voornamelijk op papier af. Bollen verwisselden tientallen malen van eigenaar zonder iemand ook maar een bol had gezien. Het hoogtepunt werd bereikt toen in februari 1637 5400 florijnen werd neergeteld voor een enkele bol, de semper augustus. Voor dat bedrag had met gemak een geheel grachtenpand kunnen worden aangeschaft. Voor de overheid was dat het sein om een eind te maken aan de gekte. De zeepbel spatte uiteen en de semper augustus was een jaar later weer gewoon een dubbeltje waard. Ten koste van vele slachtoffers.